Kino Czwarte jako maoryskie narzędzie dekolonizacji ekranu - Julia Dawidowska

Kino Czwarte jako maoryskie narzędzie dekolonizacji ekranu to wnikliwa i wielowymiarowa analiza kina nowozelandzkiego widzianego przez pryzmat kultury rdzennych mieszkańców Kraju Długiej Białej Chmury. Autorka prowadzi czytelnika od historii kolonizacji i wczesnych filmowych reprezentacji Maorysów, przez krytykę utrwalonych stereotypów i mitów narodowych, aż po narodziny Kina Czwartego – kina rdzennych twórców, które staje się narzędziem oporu, odzyskiwania głosu i suwerenności wizerunkowej.

Książka łączy filmoznawstwo, studia postkolonialne i refleksję kulturową, proponując czytelnikowi spojrzenie „z brzegu”, z perspektywy rdzennych społeczeństw, a nie kolonialnego centrum. To ważny głos o pamięci, tożsamości i kinie jako przestrzeni walki o godną reprezentację – skierowany zarówno do badaczy i studentów humanistyki, jak i do wszystkich zainteresowanych kinem, kulturą rdzenną oraz procesami dekolonizacji.

„Swoją argumentację Autorka buduje z dużą starannością, scena po scenie, motyw za motywem, unikając nachalnej retoryki i fanowskiego zaangażowania w przedmiot badań. Opiera się na obszernej literaturze przedmiotu, udowadnia, że doskonale zna specyfikę kultury nowozelandzkiej i maoryskiej (a także kulturową i językową specyfikę regionu), z lekkością przechodzi od odległej historii do czasów współczesnych – i z powrotem. Bazuje nie na zdrowym rozsądku, ale na wnikliwej lekturze filmów oraz znajomości kontekstów teoretycznych (takich jak m.in. postkolonialna teoria krytyczna i krytyka feministyczna). Pisząc o filmach, nie traci z pola widzenia mechanizmów produkcji i finansowania oraz tzw. realiów dystrybucji. Nie ulega presji sukcesów komercyjnych ani prestiżowych nagród. W rezultacie otrzymujemy pracę, która pozwala spojrzeć na kino Nowej Zelandii z nowej perspektywy. Z tego punktu widzenie nie widać już pocztówkowej egzotyki, ale ukrytą za malowniczymi obrazami opresję”. prof. UG dr hab. Paweł Sitkiewicz

Julia Dawidowska – badaczka filmowa, specjalizująca się w kinie rdzennym, estetykach dekolonialnych oraz transnarodowych przepływach kulturowych w kinie światowym. Ukończyła studia na Uniwersytecie Gdańskim, a także kształciła się na University of Roehampton w Londynie. W swojej pracy naukowej koncentruje się na koncepcji Czwartego Kina (Fourth Cinema), rozwiniętej przez Barry’ego Barclaya, analizując film jako narzędzie dekolonizacji obrazu, odzyskiwania narracji oraz budowania wizualnej suwerenności. Szczególne miejsce w jej badaniach zajmuje kino rdzennych mieszkańców Australii oraz Nowej Zelandii, w tym zagadnienia Maoritanga, pamięci postkolonialnej i relacyjnych form opowiadania historii. Równolegle do działalności akademickiej aktywnie uczestniczy w produkcjach filmowych i teatralnych, pracując przy scenografii i kostiumach. Łączy praktykę twórczą z refleksją teoretyczną, rozwijając podejście, w którym kino staje się zarówno przestrzenią badań, jak i działania.